و اهالى اين جبال بلا خلاف مرجئه « 19 » هستند و غسل جنابت نمىكنند و مسجدى در قراى آنها نديدم . و ميان من و اين طايفه مباحثه‌ها شد و گفتم آيا مسلمانان به جهت اين‌كه شما معتقد به اين مذهب هستيد با شما جهاد و جدال نكردند . گفتند ما مگر از جملهء موحدين نيستيم ؟ گفتم اگر شما از موحدين هستيد چرا انكار فرايض پروردگار كرده و شريعت را مهمل گذارده‌ايد ؟ گفتند ما هر سال اموال بسيارى براى سلطان مىفرستيم . خلاصه مشاهدى نيز در اين جبال نيافتم . نيز در اين اقليم از ابنيه و آثار اكاسره و مواضع و رسوم فراعنه موجود است و از آن جمله قصر شيرين و دار خسرو و قصرهاى انوشيروان و قنات و نهرى كه در بلندى كوه كنده به مقدار يك فرسخ و در اين نهر شراب شير و مشروبات ديگر جارى مىكرد . و عيوب اهل اين اقليم چنان‌كه در ابتداى شرح جبل بدان اشارت رفت يكى بلاهت اهل اصفهان است و غلوى كه در حب معاويه دارند . و از يكى از زهاد و عباد اهل اين اقليم نزد من تعريف و تمجيد نمودند . من قصد ملاقات او نمودم و از قافله عقب مانده شب را نزد او اقامت كردم و از او چيزها سؤال مىنمودم تا پرسيدم عقيدهء تو در حق حضرت صاحب الامر عجل الله فرجه « 20 » چيست ؟ او العياذ بالله ناسزا گفت و گفت او چيزى را آورده است كه ما عالم و معتقد به آن نيستيم . گفتم آن چيز كدام است ؟ گفت گفته است معاويه مرسل نبوده است . گفتم تو چه مىگوئى و عقيدهء تو در اين باب چيست ؟ گفت من همان‌طور كه خداى عز و جل فرموده مىگويم لا نفرق بين احد من رسله « 21 » ابو بكر و عمر و عثمان و على ( ع ) و معاويه همه مرسل بودند . گفتم تو مرد عاقل باخبرى نيستى . اما آن چهار نفر خلفاى پيغمبر ( ص )

--> ( 19 ) - از فرق اسلامى كه مىپنداشتند باايمان ، معصيت ضرر نكند و مرتكب گناه كبيره را مخلد در دوزخ نمىدانستند . ( 20 ) - ترجمهء احسن التقاسيم : « تا اين‌كه پرسيدم دربارهء صاحب چه مىگوئى ؟ وى به لعن و نفرين او پرداخته گفت آئينى براى ما آورده كه آن را نمىفهميم » . و مترجم فاضل حدس‌زده كه مقصود صاحب بن عباد است و اين درست است . زيرا گذشته از آن‌كه حضرت صاحب الامر هنوز نيامده كه آئينى آورده باشد اين صاحب بن عباد بود كه داعيان به روستا مىفرستاد و مذهب معتزلى را بين مردم منتشر مىساخت . ( 21 ) - سورهء بقره آيهء 285 .